Mary, Queen of Scots vertelt niet het verhaal van één maar twee koninginnen die in een lange machtsstrijd verwikkeld waren in de zestiende eeuw. Destijds waren Engeland en Schotland nog aparte koninkrijken, geregeerd door de Tudors in Engeland en de Stuarts in Schotland. Margaret Tudor, dochter van de eerste Tudor-koning Henry VII, trouwde met James IV van Schotland en zorgde voor het fundament van het Verenigd Koninkrijk zoals we dat nu kennen. Hun zoon en erfgenaam James V overleed al op dertigjarige leeftijd en liet een zesjarige erfgename voor de Schotse troon achter: Mary Stuart.

Het was een roerige tijd op de Britse eilanden: Henry VIII van Engeland, zoon van Henry VII en broer van Margaret Tudor, stichtte de Anglicaanse kerk om te kunnen scheiden van zijn vrouw. Het protestantisme en het anti-katholieke sentiment namen al snel een vlucht. Uit zijn derde huwelijk (van de zes!) werd Eduard VI geboren, die al vroeg kwam te overlijden en opgevolgd werd door de katholieke “Bloody” Mary I van Engeland uit Henry VIII’s eerste huwelijk. Ook zij bleef kinderloos en dus ging de Engelse troon uiteindelijk over naar de enige nakomeling uit Henry VIII’s tweede huwelijk: Elizabeth Tudor, ofwel Elizabeth I.

De katholieke Mary Stuart en de protestantse Elizabeth Tudor waren beide achterkleindochters van Henry VII en regeerden op hetzelfde moment over hun koninkrijken, maar de afgunst tussen hen was groot. Mary meende als kleindochter van Margaret Tudor meer dan Elizabeth recht te hebben op de Engelse troon en Elizabeth was zich er terdege van bewust dat Mary op de Engelse troon uit was. Hoewel de koninginnen elkaar volgens de geschiedschrijvingen nooit elkaar gesproken of elkaar gezien hebben, gebruiken de makers van Mary Queen of Scots net als Donizetti in zijn opera Maria Stuarda, hun artistieke vrijheid om toch een dramatische ontmoeting te creëren tussen de twee vorstinnen. In een wirwar van doeken en begeleid met meeslepende koninklijke muziek, als ware het een opmars naar een kroning in de Westminster Abbey, ontstaat een verbeten dialoog.

Hoewel zij elkaar volgens de geschiedschrijving nooit in levende lijve ontmoet hebben, bleven Mary’s brieven niet onbeantwoord. We zien hoe Elizabeth het voorstel aanvaardt om peetmoeder te worden van Mary’s zoon en hem te accepteren als haar erfgenaam voor de Engelse troon, mocht zij zelf kinderloos blijven. De druk op Elizabeth om met iemand in het huwelijk te treden en voor nageslacht te zorgen, neemt almaar toe. Tegelijkertijd keert het Schotse volk zich juist tegen Mary nadat zij al lange tijd gescheiden leefde van haar man Lord Darnley, hij vervolgens omkomt bij een aanslag op zijn huis en Mary vervolgens trouwt met de man die verdacht wordt van de fatale aanslag op Lord Darnley.

Lord Darnley was net als Mary een kleinkind van Margaret Tudor en Mary probeerde haar aanspraak op de Engelse troon te versterken door met hem in het huwelijk te treden. Als er iets is dat Mary, Queen of Scots laat zien, behalve de prachtige Schotse landschappen, is het de oneerlijke positie van de vrouw in een tijd waar zelfs een koningin haar gezag verliest aan de man met wie ze trouwt. Elizabeth bleef zonder erfgenaam en zonder echtgenoot eenzaam regeren over Engeland, maar behield haar waardigheid. Mary daarentegen had met Darnley weliswaar de eerste koning van Engeland en Schotland voortgebracht, maar was in haar strijdlustigheid haar gezag verloren.

Your gifts are your downfall. Het zijn woorden die nimmer uitgesproken zijn door Elizabeth naar Mary, maar die de film de zekere dramatiek geeft die het verdient en een inkijk geeft in een parallelle geschiedenis: Wat als Mary en Elizabeth elkaar wél hadden ontmoet? En behalve een titel die meer recht zou doen aan beide vorstinnen, is dat is wellicht het enige wat de film ontbeert: een korte stukje tekst aan het einde dat Mary en Elizabeth elkaar eigenlijk helemaal nooit ontmoet hadden. Al is de kans dat deze film je nieuwsgierig maakt en je op Wikipedia zelf gaat factchecken over hoe het nu allemaal precies zat, natuurlijk behoorlijk groot…

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *