Loop door de Vijzelstraat in Amsterdam en opeens staat daar een kolossaal gebouw met Sovjet-achtige uitstraling: De Bazel. Dit gebouw uit 1926 was vroeger het hoofdkantoor van de Nederlandse Handelsmaatschappij en later van ABN Amro, maar vandaag de dag herbergt De Bazel het Stadsarchief van Amsterdam. Voor slechts zes euro per persoon krijg je op zaterdag- of zondagmiddag een rondleiding die zeer de moeite waard is.

Het gebouw werd ontworpen door Karel de Bazel in een stijl die lijkt op de Amsterdamse School, maar dan net anders. Een van de belangrijkste kenmerken van Bazels stijl waren de uniformiteit en eenvoud: elke deur moest dezelfde afmetingen hebben en het kleurenpalet was voornamelijk bruin, groen en wit. De Italiaanse zaal moet Bazel dan ook een doorn in het oog geweest zijn: de muren bedekt met fresco’s van engelen, een gigantische kroonluchter en een volledig gebrek aan uniformiteit met de rest van het gebouw. Zelfs de deur die toegang geeft tot de zaal, was niet van dezelfde afmetingen als de rest.


De Bazel ademt ook een andere tijdsgeest. Een tijd waarin de directeuren in een mahoniehouten telefoonhokje moesten bellen met andere directeuren in Azië en Amerika. Een tijd waarin binnen volop gerookt werd en ventilatiegaten de leefbaarheid van het gebouw moesten bewaken. De Bazel was zo ontworpen dat de directeuren zicht hadden op de grote hal en konden neerkijken op het volk, maar het glazen plafond was van mat glas zodat vanuit de kantoren boven hen, men niet kon zien wat er zich op de verdieping van de directeuren zich afspeelde.


Zoals vele gebouwen in Amsterdam, heeft ook De Bazel geen onbevlekte geschiedenis: de Nederlandse Handelsmaatschappij was immers de doorstart van de inmiddels failliete West-Indische Compagnie en de Verenigde Oost-Indische Compagnie. Het gebouw werd dan ook grotendeels gefinancieerd met geld uit de kolonies. Vele muren en plafonds zijn bovendien bekleed met hardhout uit de tropen van Nederlands-Indië en voor de versieringen in het hardhout werden speciaal Javaanse houtbewerkers naar Amsterdam gehaald.


In de kelders van De Bazel, waar vroeger de kluizen stonden, vindt men achter twee grote kluisdeuren nu het Stadsarchief van Amsterdam. De kelders waren oorspronkelijk in Assyrische stijl gebouwd, maar met de komst van een gigantische computer werden de muren wit geverfd. Inmiddels zijn de oorspronkelijke Assyrische patronen uit 1926 opnieuw aangebracht en in volle glorie (en gratis) te bewonderen.


Te midden van allerlei documentatie over de geschiedenis van de stad Amsterdam, staat een grote kast met verschillende historische perkamentrollen, zoals de stadsrechten. Laat daarover vooral je verbeelding spreken, want je kunt ze niet uit de laden halen. De vitrines daarentegen geven een goed beeld van hoe Amsterdam uitgroeide tot een wereldstad waar men protesteerde voor meer woningen en tegen de metro. Naast dieptepunten zoals de Tweede Wereldoorlog en de februaristaking, zijn er ook “vergeten” hoogtepunten zoals de Wereldtentoonstelling van 1883 op het Museumplein. 


Vergeet voor je vertrek ook zeker niet een kijkje te nemen in de trekladen met oude plattegronden van de stad. Bij elke lade die je opentrekt zie je de stad stukje bij beetje steeds meer haar huidige vorm aannemen. Tot en met 7 oktober is ook een speciale tentoonstelling te zien over Johan Polak, die als in Amsterdam geboren en getogen Joodse en homoseksuele uitgever de stad Amsterdam in persoon was. 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *